Showing posts with label कविता. Show all posts
Showing posts with label कविता. Show all posts

Monday, 2 June 2025

अंतर

दूर आहेस माझ्यापासून खूप
जगाच्या मागण्यांच्या विळख्यात.
तरी तुझा आवाज कसा पोचतो आहे माझ्यापर्यंत?
आणि माझा आवाज ऐकून खुशालतो कसा आहे तुझा चेहरा?
कशा निवळून जाताहेत कपाळावरच्या आठ्या क्षणार्धात?
कुठले धागे आहेत हे अदृश्याचे आपल्याला जोडून घेणारे,
ज्यांतून हलके, अगदी हलकेसे कंपही, अलगद पोचताहेत या हृदयीचे त्या हृदयी?
हा कुठला काळानिळा पक्षी रात्रीच्या अंधारात मिसळून गातो आहे आपल्या दोघांसाठीच फक्त,
त्याचं कोवळंशार गाणं?
दूर तरी आहेस का तू खराच माझ्यापासून?

Wednesday, 28 May 2025

गिचमीड


वाटतं,
फार गिचमीड नकोच पानावर.
नुसतं वावरावं तुझ्या अवतीभवती.
संथ लगबगीनं.
तुझ्या तंद्रीदार प्रश्नांना अटकर उत्तरं पुरवावीत,
नेमक्या जागी स्वल्पविराम रेखावा.
पडदे झुळझुळते राखावेत,
गॅलरीत एखादा नाजूकसा हिरवागार वेल,
बकुळीची चार फुलं टेबलापाशी.
हवेत गुणगुण.
बस.
वाचता वाचता थबकून,
हुंकार उमटावा,
नकळत. 
मग काही म्हणायला नकोच वाटावं.
शब्द वरवरचे, फोलपटांसारखे, निःसत्त्व... 
एकेकदा अश्लीलही. 
काही म्हणायला नकोच वाटतं बघ. 

Sunday, 20 October 2024

या वाटा वळणावळणांनी

या वाटा वळणावळणांनी घनदाट अरण्यात घेऊन जातात
भर दिवसा किर्र अंधार असतो पायातळी
हिरवेकंच ओलेगर्द उग्रधुंद गंध पानोपानी 
महाकाय वृक्षांच्या फांद्या बघत वर जाणारी नजर घरंगळत जाते भलतीकडे
कुठे पिवळेजर्द नाग, कुठे चमचमते काजवे, कुठे पाखरं निळीभोर, कुठे गुंजांचे विषारी सडे...
घामेजलेला हात तरीही असतो हातात
उरात धसका, जिवात मोह, मनात कांचनमृगाचा ध्यास.
ओलांडल्या जातात लक्ष्मणरेषा,
कधी कुणा मायावी बैराग्याची चाहूल... 
अखेर जमिनीच्या पोटातच असते जागा
माझी आणि तुझीही.
पण म्हणून या वाटा का टाळायच्या आहेत?
या वाटा वळणावळणांनी घनदाट अरण्यात घेऊन जातात.

Monday, 8 July 2024

कधीतरी

ध्यानीमनी नसताना,
कधीतरी कुणीतरी गाणं ऐकवतं,
फलक, गुजारिश आणि चांद असलेलं,
अथपासून इतिपर्यंत गुलजार.
टाकतं तिरपा कटाक्ष तेजतर्रार...
जीव उगाचच कातर-कासावीस झालेला असताना,
थांबता थांबत नाही पावसाची संततधार.
ध्यानीमनी नसताना,
सळसळत येतात कुठूनसे कवितांचे जहरी सर्प...
सरता सरत नाहीत ठसठसत्या रात्री -
काळ्यानिळ्या, गप्पगार.

Saturday, 13 April 2024

पहिल्यापासून

एकही चुणी न पडलेल्या काळ्याशार चादरीसारखा समुद्र,
एखादाच ढग कपाळावर वागवणारं राखीकबरं आकाश.
फिक्या गोंदणासारखी चांदव्याची बिंदी कोपऱ्यात डौलदार.
पिवळ्या प्रकाशाचं नि बोथट काळोखाचं कॉकटेल झोकून धुंदावलेले जडपाऊल रस्ते.
कुठल्याश्या थेटरातून रस्त्यावर सांडलेली गर्दी मूठभर...
बाकी अपरात्रीच्या प्रहरातली चिमूटभर निखालस शांतता.

असं वाटतं,
कसल्याश्या जहरी फूत्कारत्या डिस्टोपियाला जेमतेमच झाकून घेणारी भूल पडली आहे आसमंतावर.
कुणी आणखी एखाद्या अश्राप जिवाला नख लावण्याची तेवढी देर आहे फक्त - 
वसंतसेनेच्या दागिन्यांसारखा क्षणार्धात निखळून खाली येईल सगळा संभार.
जग नागडं होईल.
पुन्हा सुरुवात,
पहिल्यापासून.

Wednesday, 12 April 2023

गोष्ट

रात्रींमागून रात्री नजरेत न उतरणारी,
पायरीवर ओठंगून राहिलेली नीज,
काही केल्या घशाखाली न उतरणारा,
गोड न लागणारा घास,
आणि सगळीभर व्यापून उरलेल्या,
लांबलचक विस्तीर्ण करकरीत तिन्ही सांजा...
सगळ्यावर अक्सीर इलाज असतो
एकाच एक, सुरस आणि चमत्कारिक गोष्टीचा.
जादू असते तिच्यात,
आहे की नाही वाटायला लावणारी,
बघता बघता अत्तरासारखी उडून जाणारी.
गोष्ट ऐकून झाल्यावर,
पोटभर जेवून दोस्तांच्या कोंडाळ्यात एकमेकांच्या अंगावर तंगड्या टाकून बसल्यासारखं उबदार वाटतं,
पोटात भूक असतानाही.
गोष्ट सापडायला हवीय.
बस.

Wednesday, 11 January 2023

निरुपाय

निरुपाय असतो अनेकदा. 
निरुपाय या शब्दामधला किंचित निर्विकार अलिप्तपणा ओलांडून जाणारी हतबलता. 
हताशाही. 
कुणाकुणाला अश्या वेळी परमेश्वराचा दगड लाभतो, 
कुणा भाग्यवंताला अजून काही दिलासे. 
पण
कुणाचाही-कसलाही आधार नाही, 
असू शकत नाही, 
टेकता येत नाही, 
येणं शक्यतेतलंच नाही - 
असं मानणार्‍याला मात्र -
आयुष्याचा आधार वाटतो. 
कसलीही केविलवाणी झटापट न करता
मागचा आणि पुढचा रस्ता अंधाराला गिळू देत, 
एकेका पावलापुरताच प्रकाश स्वीकारत,
एकापुढे एक पाऊल टाकत, 
किडूकमिडूक-घासकुटका-चूकभूल-मूठपसा-अंगणआभाळ...
आपलंसं करत जगलेलं आयुष्य. 
आज ना उद्या ते पोटाशी धरेल, 
धरेलच, 
अशा विश्वासाला पाणी घालत 
वाट चालत राहतात लोक. 
विश्वास वाढत राहतो त्याच्या-त्याच्या नशिबानं, 
त्याच्या-त्याच्या गतीनं.
निरुपायच असतो अनेकदा. 

Tuesday, 15 November 2022

मासोळ्या

लहानश्या ओढ्यावर पाण्यात पाय सोडून बसलाहात तुम्ही कधी?
खूप वेळ स्वस्थ बसलात,
तर हळूहळू...
एकेकच मासोळी जवळ येते आधी.
जराश्याही हालचालीनं धुम् पळून जाते..
हालचाल न करता,
हसू आलं तरी गालातच जिरवत,
बसून राहिलात देवासारखे,
पण देवासारखे नव्हे हां -
जिवंत, शहाण्या, मन काठोकाठ भरलेल्या, भल्या, अस्सल नि स्व-स्थ माणसासारखे -
तर एकीच्या दोन, दोनाच्या चार, नि चाराच्या आठ होतात.
इवल्या दाताओठांनी पावलांना लुचतात.
तरीही स्वस्थच राहायचं बरं का!
त्यांच्या शेपट्या झिळमिळतात.
कोवळ्या उन्हाची वेळ असेल, तर सोन्याच्या तिरिपी अचूक झेलत चमकतात-विझतात,
नजरबंदी करतात.
गुदगुल्या होऊन पोटातून हसू आलं, तर हसायचं मनमुराद.
पण चक्रमपणी भिऊन जाऊन पाय खस्सदिशी ओढायचे मात्र नाहीत.
असं सगळं बयाजवार नि खूपच्या खूप वेळ जमलं,
की मग,
कधीकधी,
कधीकधीच -
हलके-हलके कुशीत शिरावं कुणाच्या,
तसे आपले पाय नि मासोळ्या नि आपण नि पाणी नि ऊन नि आणखीन सांगताच न येणारं काहीतरी...
असं सगळं फेर धरायला लागतं.
अर्थात -
इतकं जमायला जिवंत, स्वस्थ आणि किंचित आवंढा गिळणारं...
माणूसपणच लागतं,
साक्षात देवाचाही काही उपयोग नाही,
कबूलाय.
पण ते तर म्हटलंच ना आपण आधी.
लहानश्या ओढ्यावर पाण्यात पाय सोडून बसलाहात तुम्ही कधी?

Thursday, 13 October 2022

चेहरा

चेहरा हसरा निष्काळजी बॅडास ठेवण्यासाठी लागणाऱ्या ताकदीचा शेवटचा कणही आटून गेलेला असताना,
आरशात बघून डोळ्याला डोळा भिडवण्याची ताकद जिथून कुठून पैदा करतात,
त्या इंद्रियाचा शोध लागला,
की हळूहळू परतीचा प्रवास सुरू होतो. 
मग दिसायला लागतात 
पुढे आलेले हात,
पाठीवरच्या थापा,
वाऱ्यावरून वाहत आलेले दाणेदार सूर,
कुठकुठल्या दूरवरच्या खिडक्यांमधल्या शांतपणे तेवणाऱ्या दिव्यांची सोबत.
मग होत जातो चेहरा आपोआप हसरा, निष्काळजी, बॅडास. 


Thursday, 6 October 2022

वीज

थेटरातल्या अंधारात दिसावा आपल्या प्राणप्रिय नटाचा क्लोजप,
आणि आजूबाजूच्या धपापत्या गर्दीत 
निरा एकान्त अनुभवावा;

कुण्या विद्ध कवीनं लिहिलेली एखादी ओळ ऐकावी बेखबरपणी,
आणि ध्यानीमनी नसताना 
आपल्याच वर्माचा पत्ता लागावा आपल्याला;

तसं एखादं संबोधन आपल्यातुपल्यातलं, 
ठेवणीतलं, न झिजलेलं, तरीही मृदावलेलं,
घामात मिसळलेल्या सुगंधासारखं खास आपलं झालेलं,
वीज चमकावी तसं लखलखून जातं.

मग जीव मुठीत धरून कडाडण्याची वाट पाहायची, 
बस. 

Tuesday, 27 September 2022

दिवस

फांदीवरून पाखरू निर्ममपणे उडून गेलं, 
तरी डोळ्यांना धारा लागण्याचे दिवस.

उन्हाळलेल्या दिवसांमधले दमदार सोनेरी रंग... 
कुठून मागे राहावेत, सांग.
सांग, कशी आठवावी दयाळाच्या शुभ्र पिसाची जादुई रेष,
कशी ओलांडावी मनानं पागोळ्यांची पोलादी वेस?
कुठून कशा तुरतुराव्यात नाचऱ्या खारी छपरांवरून?
कावळ्यांच्या स्मार्ट स्वाऱ्याही न थबकताच निघून जातात दारावरून.
आभाळ उन्हाविना उदास, गच्च, ओथंबून.

सांग, कधी संपतील हे बोचऱ्या, गप्पगार वाऱ्यांचे दिवस?
फांदीवरून पाखरू निर्ममपणे उडून गेलं, 
तरी डोळ्यांना धारा लागण्याचे हे लांबलचक दिवस.

Friday, 16 September 2022

कितीही असोशीनं

कितीही असोशीनं, 
कसोशीनं,
पागोळीखाली पावलं पुन्हापुन्हा नितळून घेत,
स्वच्छ मनानं हात हाती धरू पाहिले, 
तरीही अखेर -
रस्ते आपले आपल्यालाच चालायचे असतात.
कुणीही झालं, 
कितीही झालं,
तरी आपल्या प्राणांवर नभ धरू शकत नसतं कधीच.
अखेर मुक्काम आपले आपल्यालाच ओळखावे लागतात.
सोडावेही. 

Saturday, 28 May 2022

पुढचं सोपंय.

आपल्या गंडांमध्ये गुरफटून, 
जखमा चाटत
एखाद्या अंधाऱ्या गुहेत दडून असतो आपण,
फुंकर घालायलाही कुणाला आसपास फिरकू न देता,
डोळ्यांत तेल घालून
स्वतःच स्वतःभोवती गस्त घालत,
तेव्हा
जगात वाजतगाजत वाहत असतात
मिरवणुका आणि कार्निव्हलं आणि वराती, 
पेट्रोमॅक्सच्या बत्त्या, दहा-दहा हजारांच्या माळा, गुलालाचे हत्तींएवढाले ढग, आणि काळीज हादरवणाऱ्या डॉल्बीच्या भिंती चालवणाऱ्या डान्सेश्वरांसकट.
त्याच वेळी 
एक शून्य शून्य डायल करता यायला हवा.
बास.
मग पुढचं सोपंय.

Friday, 29 April 2022

अजुनी

अजुनी या शहरात
लहानग्याच्या तहानेच्या गप्पा ऐकून आपली पाणपिशवी सहज पुढे करतं कुणी समजुतीनं.
अजुनी भिकारणींचा वैभवशाली इतिहास ठाऊक असलेले पानवाले नांदतात,
वळचणीला ठेवलेली डबलरोटी सुपूर्त करतात तिला मुक्यानंच,
आणि अबोलपणे मान हलवत गिऱ्हाइकाकडे वळतात.
भुकेल्या पोटी एकट्यानंच जेवणाऱ्या कुणाकुणाच्या पुढ्यात,
न आदळता प्रेमानं जेवण वाढतात वेटर्स,
टिपेच्या आमिषाविनाही.
अजुनी आपापसांत मांडवली करत तुंबलेली रहदारी हाकतात,
आपापल्या वाहनांवरून पायउतार होणारे चाकरमान्ये,
हाकारे-पिटारे, विनवण्या-दटावण्या, बाबा-पुता करतात,
रहदारीसकट पांगून चौकातून होत्याचे नव्हते होत जातात निमिषार्धात अजुनी.
अजुनी या शहरात थोडी माणसं नांदतात.

Friday, 1 April 2022

कुठवर

रक्ताच्या नात्यांनी बनलेल्या पुंजक्यापुंजक्यांचं हे शहर
विचारत राहतं तुम्हांला सतत,
तुमचं कुटुंब कुठलं?
जराही ताकद न लावता अमानुष प्रचंडपणाच्या जोरावर लोटत राहतं तुम्हांला अव्याहत,
गुरुत्वाकर्षणाच्याच सहजतेनं, त्याच्या अदृश्य भिंतींपल्याड,
जर तुम्हांला वेळेत उत्तरता नाही आलं. 
पित्याचं अपत्यप्रेम, पत्नीची निष्ठा, पतीचं प्रेम,
आणि ते घनघोर वज्रादपि मातृप्रेम...
स्वतःत मग्न असलेल्या कमळदळासारखीच
आत्ममग्न, आत्मरत,
सगळ्याचीच मुळं.
एकट्या माणसांना रुजायला जागाच न देणारी,
ती संन्यासी, आत्मघातकी, वा लोकनायक नसतील तर.
कुठवर विस्तारत राहील 
रक्तानात्यांच्याच धाग्यांनी विणलेलं हे शहर?

Sunday, 27 March 2022

सगळीकडे कसं शांत शांत आहे

सगळीकडे कसं शांतशांत आहे.
हवेत ना उकाडा, ना गारवा.
ना भगभगलेली दुपार, ना रात्रीचा चांदवा.
ना अवसेचा चमचमता अंधार, ना कातरवेळेचा सांधा. 
या वेळेशी कसलेही लागेबांधे नाहीत. 
हिला साधं नावही नाही. 
सगळं कसं मुकंमुकं आहे.
ना कुणाबद्दल लालभडक धगधगता संताप,
ना कुणाबद्दलच्या नितळ अभंग विश्वासाचा दिलासा.
सगळं जणू विझून गेलं आहे. 
पूर्वीच कधीतरी,
नकळत.
आज आत्ता झाली ती विझल्याची निव्वळ जाणीव. 
नेणिवेच्या तळातून सरसरत वर आलेली. 
प्रेत फुगून वर यावं तशी. 
म्हटलं तर अभद्र खरी.
पण रडू यावं असंही काही मागे उरलेलं नाही.
सगळीकडे कसं शांत शांत आहे. 

Tuesday, 18 January 2022

प्रायश्चित्त

तू ज्या-ज्या गोष्टीला स्पर्श करशील, त्या-त्या प्रत्येक गोष्टीला आग लावून टाकीन असं ठरवलं मी. 
मग मला इतका माग ठेवायचापण कंटाळाच आला. 
हो कौन आप,
की इतके कष्ट वेचावेत, असं झालं. 
पण मधला प्रदेश बेचिराग होऊन बसला तो बसलाच. 
त्याची चूक नव्हती असं तरी कसं म्हणणार?
सगळ्यात सगळ्यांची चूक असतेच. 
प्रायश्चित्त लाभतं,
वा नाहीही.
आपापल्या नशिबानुसार,
आणि आपापल्या वकुबानुसार.

Saturday, 8 January 2022

आत्ताचा अभंग

कोवळेसे ऊन,
मोतियाची आभा,
असण्याचे सुख,
अपुरेसे.

रोखलेला श्वास,
खिळलेले डोळे,
बोट घेई वेध,
भविष्याचा.

पसरला पंख,
मारला की सूर,
तरंगता क्षण,
मासोळीचा.

भाळलेले चित्त,
डोळ्यातसे स्वप्न,
सुखाचा ठणका,
हवाहवा.

बुडो आले बिंब,
केशरीशी आभा,
गाभ्यातली बोच,
कुणासाठी?

आसमंता यावी,
आताचीच गुंगी,
उद्यासाठी काही,
उरो नये.

Tuesday, 21 December 2021

या मौनाची जात निराळी

या मौनाची जात निराळी

उंबऱ्यापाशी अडते पाऊल, त्या प्रहराची आण निराळी

या मौनाची जात निराळी.

कडू बोलणे पात दुधारी, पण डोळ्यांची साक्ष वेगळी

या मौनाची जात निराळी.

संध्याकाळी, उदास वेळी, हुरहुर काहूर, काळीज जाळी

या मौनाची जात निराळी.

अशाच वेळी साथ देतसे, अस्फुट सोबत जणू अबोली

या मौनाची जात निराळी.

संथ शांतता पाण्यावरली, आत नांदते अथांग खोली

या मौनाची जात निराळी.

डोहामधले विश्व आगळे, खळबळ न्यारी निळीसावळी

या मौनाची जात निराळी.

कुणी जाणावे होईल का कधी या मौनाची मुखरित बोली?

या मौनाची जात निराळी.

उंबऱ्यापाशी अडते पाऊल, हर प्रहराची आण निराळी

या मौनाची जात निराळी.


संपादित आवृत्ती –

या मौनाची जात निराळी
उंबऱ्यापाशी अडते पाऊल, त्या प्रहराची आण निराळी
या मौनाची जात निराळी.
कडू बोलणे पात दुधारी, पण डोळ्यांची साक्ष जिव्हाळी
या मौनाची जात निराळी.
संध्याकाळी, उदास वेळी, हुरहुर काहूर, काळीज जाळी
या मौनाची जात निराळी.
अशाच वेळी साथ देतसे, अस्फुट सोबत जणू अबोली
या मौनाची जात निराळी.
संथ शांतता पाण्यावरली, आत नांदते अथांग खोली
डोहामधले विश्व आगळे, निळेसावळे लालप्रवाळी
या मौनाची जात निराळी.
खळबळ न्यारी निळीसावळी, मुरकत जाते कुणी मासोळी
कधी उन्हाची तिरीप चमकते, कभिन्नकाळी कधी सावली
या मौनाची जात निराळी.
या मौनाशी त्या मौनाची अखंड चाले गूढ गजाली
या मौनाची जात निराळी.
कुणी जाणावे होईल का कधी या मौनाची मुखरित बोली?
या मौनाची जात निराळी.
उंबऱ्यापाशी अडते पाऊल, हर प्रहराची आण निराळी
या मौनाची जात निराळी.

Monday, 18 October 2021

नकाशे

मनगटाच्या आतल्या नाजूक बाजूला असलेल्या,

दिसे न दिसेश्या तिळासारखा,

एखादाच सवयीचा, झिजून मृदावलेला शब्द.

प्रेडिक्टेबल चिडचिड,

कोपरावरच्या ओबडधोबड खळीसारखी.

एखाद्या सर्कसपटूच्या सराईतपणे,

मान वळवता वळवता अचूक फेकलेला,

तिरका कटाक्ष धारदार.

वा,

बर्फाच्या पिसासारखं, 

नजरेस पडता पडताच वितळून जाणारं हसू जिवणीच्या कोपऱ्यातलं.

काळोखातही बोटांनी अचूक गिरवता यावेत,

अशा प्रदेशांचे हे अंतहीन पसरलेले नकाशे.

कुठवर आवरून बांधून ठेवशील,

सांग.