कानातले विकणाऱ्या पोरींच्या डोळ्यांत उडतात फुलपाखरं

कानातले विकणाऱ्या पोरींच्या डोळ्यांत उडतात फुलपाखरं.
पण तीक्ष्ण ससाणेदार नख्या वागवत अणकुचीदार,
सफाईदारपणे वाट काढतात ऐन साडेनवाच्या फास्टमधल्या गर्दीतून
काखोटीत दागिन्यांचं झुंबर लखलखवत.
शिव्या देतात हसतहसत
धारदार घासाघीस करतात.
उतरत्या दुपारी विझत
गेलेल्या फलाटावर कोंडाळं करून
एखाद्दुसऱ्या टपोऱ्या टग्याची मनमुराद मस्करी करत,
भजी-चपाती चाबलतात खिदळत कागदातून
कानातले विकणाऱ्या पोरी.
सावळ्या तरतरीत नाकातल्या मोरणीचा एकच खडा
कापत जावा एका विशिष्ट कोनातून
आसपासच्या नजरा लक्ककन आरपार,
तसा पोरींचा विजेसारखा वावर.
नव्यानं चाकरीला निघालेल्या पोरसवदा बायांच्या नजरेत पैदा करतो किंचित असूया, तुडुंब आदर.
ऋतूंमागून ऋतू.
उन्हाळे पिकत जातात.
आटत्या दिवसांचे हिवाळे नांदतात.
अंगापिंडानं भरतात.
पावसाळ्यामागून पावसाळे,
कोवळ्या कोंबांना खरबरीत पोताच्या सालींचे ताठर चिवट वेढे पडतात.
कानातले विकणाऱ्या पोरींच्या डोळ्यांतली फुलपाखरं
अल्पजीवी निसर्गचक्रासमोर मुकाट तुकवतात माना.
मावळत जातात.
पोरसवदा बायांच्या चाकऱ्या बर्करार.
तिथे फोफावत जातो कोरडाठाक काटेरी आत्मविश्वास दाणेदार.
कानातल्यांची फॅशन बदलते.
कानातले विकणाऱ्या कोवळ्या पोरींच्या डोळ्यात फडफडतात नवी फुलपाखरं.
नख्या अधिक अणकुचीदार.
गर्दी पाऊलभर अधिक क्रूर.
अळीच्या पोटात फुलपाखरांच्या पिढ्यांमागून पिढ्या रिचत जातात.
उमलत राहतात.

फूटपाथ नसलेल्या रस्त्यावरून

फूटपाथ नसलेल्या रस्त्यावरून ऑलमोस्ट अंगावर येणारी जगड्व्याळ बस

वटारल्या गेलेल्या डोळ्यानी जोखून बघत कुंपणभिंतीला घसपटत चालताना

हातातली छत्री उलटी होऊ नये म्हणून मुठीकडून जोर लावावा,

अंगावर चिखलाचा सपकारा बसू नये म्हणून भिंतीत जिरावं होता होईतो,

की पुढ्यातल्या भोकाची खोली आणि झाकणाची जाडी

मापून घ्यावी नजरेनीच जमेल तितकी

पाऊल पुढे टाकण्यापूर्वी,

हे ठरवावं लागेल आता रोज.

स्टेशनातल्या ब्रिजवर पुरेसा हवेशीर कोपरा हेरून पाण्याची भडास थांबेतो थबकणं,

फ्लायओव्हरच्या कोपर्‍याखाली आसरा घेणं,

की ऑफीसची सॅक भिजली तर भिजली गेली भोकात जान सलामत तो लॅपटॉप पचास म्हणत थेट सूर मारणं,

यांतलं काय कमी प्राणघातक ठरेल,

हेही.

कधीतरी तर पोचूच ही बेगुमान खातरी मनाशी धरून आडमुठेपणी उभ्या राहिलेल्या बयेच्या गर्दीत घुसावं

आणि पोटातला चहा मुक्कामी पोचेस्तो बाईच्या जातीसारखा समजूतदार दम धरेलशी आशा करावी,

मागचापुढचा विचार न करता पाणी ढोसण्याची चैन करण्याबद्दल स्वतःला बोल लावावा,

की शरणागती पत्करून कुणाच्यातरी चुलतचुलत सोबतीला लटकत गाठावी एखादी मर्यादशील मोरी,

हेही.

पहाटे उठून प्रलयाचा आवाज ऐकताना ‘वर्किंग फ्रॉम होम’चं ड्राफ्टिंग करावं मनातल्या मनात,

लाईट गेले की नेटचं कनेक्शन ढपणार म्हणून आधीच हेरून ठेवावा एखादा भरोशाचा शेजारी,

की भिजलो तर भिजलो च्यायला मिठाचे बनलोय का आपण न्यूज च्यानेलवाले डोक्यावर पडलेत साले म्हणत घ्यावं आलं किसायला,

हेही.

असू दे आत्ता दर शुक्रवारी कपात.

असू दे विहिरींच्या तळांच्या नि टॅंकरच्या फोटोंची लयलूट पेपरात.

असू देत नाक्यावरच्या वस्तीत रोज नवे भिकारी ओतले जात.

हवा उन्हानं खरपूस तापत चार्ज होत चाललीय दिवसेंदिवस.

तिचा करंट खाऊन मरायचं

की तिच्यावर स्वार होत  घ्यायचा शहराच्या जळजळीत स्पिरिटचा घोट,

हे ठरवावं लागेल आता. 

रोज.

मॉर्निंग वॉकला येणार्‍या समस्तांना

मॉर्निंग वॉकला येणार्‍या समस्तांना

खुणावत असते कसलीशी कडक नशा तेजतर्रार.

हवेत हलका गारवा,

महापालिकेनं मुद्दाम पाळलेली हिरवीगार झाडं,

सिमेंटचे आज्ञाधारकपणे वळणदार रस्ते,

नजरेत रंग घुसवणारी व्यायामाची अणकुचीदार यंत्रं,

आणि एक टुमदार मल्टिपर्पज देऊळ कोपर्‍यात -

सगळं काही बयाजवार.

सुस्नात, अनवाणी, आणि / किंवा नुसत्याच भल्या पहाटे येऊन

गरगर चकरा मारू लागणार्‍या अनेकांच्या पावलांनी, 

भरू लागतो खळ्यात एक मिरमिरणारा, फसफसणारा उत्साह.

बाहू फुरफुरू लागतात,

पायांना वेग येतो,

हरीच्या नावे फुटतात आरोळ्या,

डोळ्यांत चढतो आरोग्याचा खून.

माशांना कणीक, कुत्र्यांना पाव.

पक्ष्यांना धान्य, मुंग्यांना साखर.

आरोग्याच्या उपासकांना भाज्यांचे निरुपद्रवी रस कडूजहार.

दारिद्र्यरेषेच्या वर राहणारे यच्चयावत सुखवस्तू सजीव

देतात तृप्तीची ढेकर.

बांधून ठेवलेल्या गाड्यांचे लगाम सुटतात.

सवार्‍या निघतात.

होतात चढत्या उन्हानिशी वाढत्या रहदारीत बघता बघता फरार.

मॉर्निंग वॉकला येणार्‍या समस्तांना

खुणावत असते कसलीशी कडक नशा तेजतर्रार.

आजचा दिवस काठोकाठ

काशी उठते.
फोन वाचते.
थोडे लाइक
थोडे इमोजी.
धापा टाकत
बाई येते.
सुबक पोळ्या.
कोरडी भाजी.

थोडा वॉक.
थोडा योगा.
एखाद्दोन
सूर्यनमस्कार.
सॅलड, स्वीट.
ताक हवंच.
टप्परवेअर
टिफिन तयार.

फॉर्मल शर्ट.
किंचित डिओ.
घड्याळ कशाला.
नाजूक स्टड.
वॉटर बॉटल.
हेडफोनचार्जर.
आलाच फोन
बाहेर पड.

एसी वाढवा
किती उकडतंय.
किती पोल्यूशन
ट्रॅफिक किती.
जीपीएस बघा
लालबुंद.
पोचू ना वेळेत
पोटात भीती.

कार्ड स्वाइप.
फोन मेल्स.
क्लाएंट व्हिजिट.
दिवस गच्च.
टपरीवरती
कटिंग मारू.
आठ रुपयांत
चव उच्च.

दिवस सरला
संपवा पाणी
तीन लिटर्स
मस्ट मस्ट.
इतक्या लौकर
निघता कुठे.
मॅनेजरीण
आली जस्ट.

थोड्या बाता.
थोडं काम.
माफक गॉसिप.
एकच थाप.
शेलक्या शिव्या.
अस्सल शाप.
थोडं पुण्य.
बरंच पाप.

रात्र पडते.
काशी निघते.
टेक्स्टत टेक्स्टत
पोचते घरी.
गरम जेवण.
कुरियर आलंय.
गळका टीव्ही
घर भरी.

थोडं शॉपिंग.
थोडं नेटफ्लिक्स.
गळला फोन.
टेकली पाठ.
मेडिटेशन.
उद्यापासून.
आजचा दिवस
काठोकाठ.

सोडियम व्हेपरच्या काविळलेल्या प्रकाशात

सोडियम व्हेपरच्या काविळलेल्या प्रकाशात
वाहत्या रस्त्याकडेला बसकण मारून
काहीतरी विकू पाहणाऱ्या
एकांड्या भय्याची
कीव करू नये कुणी कधी,
एकही गिऱ्हाईक फिरकलं नाही
त्याच्याकडे तासंतास,
तरीही.

दाराशी वसलेल्या झाडांचेच
आयते आकाशकंदील करून
संध्याकाळी लखलखून टाकणाऱ्या
दांडग्या दुकानांच्या
वॉचमनसारखा,
संपूर्ण शरणागतीचा भाव
त्याच्याही चेहऱ्यावर नांदत असला,
तरीही.

ती लक्झरी परवडणार नाही,
अनेकांच्या घामांचा स्पर्श घडून
रोज पवित्र होणाऱ्या,
डोळ्याला भिडणारा डोळा
निर्विकारपणे न्याहाळत
आपखुशीनं फोनच्या सुरईत शिरणाऱ्या,
आणि कानांत गुडद्या सारून
परतीची वाट स्वहस्ते बंद करणाऱ्या
कुणालाही.

ट्रेनच्या दारात लटकताना,
आपल्यासोबत वाहत येणाऱ्या सूर्याचा
नजर खिळवून टाकणारा भीषणरम्य मृत्यू पाहून,
समोरच्या अनोळखी नजरेत
आपली नकळत विस्फारलेली हसरी नजर मिसळून देणाऱ्या
सगळ्यांच्याच आयुष्यात,
येणार असतात तिन्हीसांजा.
काल, आज आणि उद्याही.

शहरापाशी जादूचे रस्ते असतात

शहरापाशी जादूचे रस्ते असतात.
गाड्या आणून ओता त्यांवर
कितीही.
जागा वीत राहते पार्किंगसाठी.
झाडंबिडं वठू लागतात एका रात्रीत
निमूट.
कापून काढली जातात.
बिनबोभाट.
रस्ते सिमेंटची आवरणं लेऊन सजून बसतात.
सणासुदीला रांगोळ्यांचे ढीग मिरवतात.
रांगोळी विकणाऱ्या लोकांचे संसारही.
दुसऱ्याच दिवशी सफाई कामगार झाडून टाकतो
भल्या पहाटे
रांगोळी आणि रांगोळीवाल्याची चिरगुटं.
आपोआप.
पाऊस येतो.
रस्ते न्हाऊन घेतात
सचैल.
भरतीचा मुहूर्त साधून गटारं तुंबून घेतात.
भंग्याचा वार्षिक बळी नच मिळाला
तर एखाद्या चुकल्यामाकल्या पांढरपेशा वाटसरूवर भागवतात.
भुकेला मांड्याचा कोंडा करतात.
रस्ते बघत राहतात
निर्विकार.
गोकुळाष्टमीला मैदान होतात.
प्रचारसभेला सभागृह होतात.
क्वचित कधी अनावर पावसाळ्यात
ओढे होतात, नाले होतात, नदी होतात...
एरवी पडून राहतात
इमानी पाळीव ॲलेक्सासारखे
शहराच्या वळचणीला
निपचीत.
उशाला जादू घेऊन.
शहरापाशी जादूचे रस्ते असतात.

विणीचा काळ विसरून

विणीचा काळ विसरून बारा महिने तेरा काळ घुमत बसणाऱ्या पक्ष्यांनी
उच्छाद मांडलाय सगळीभर.
झाडंबिडं लागत नाहीत त्यांना.
बिल्डिंगांच्या वळचणी, ओस पडलेले उंच भगभगीत चौक, घरांच्या दुर्लक्षित बाल्कन्या...
सिमेंटी स्वभावाचे कसलेही झरोके
चालतात.
थवेच्या थवे
वाण्यांच्या तूरडाळयुक्त भूतदयेचे सडे वेचतात.
खातात, वितात.
उडतात, फडफडतात.
काड्यांची अस्ताव्यस्त जुडीवजा घरटी, अंडी,
करुण आवाजात घूंघूं करत खुरडत फिरणारी सततची भुकेली पिल्लं,
शीट,
तिनंच सांधली जाणारी घरटी...
घडतात, मोडतात.
प्रहरांमागून प्रहर, बहरांमागून बहर
एक बॅच उडाली, दुसरी हजर.
भेदरलेल्या झुंडीच्या अगतिक अस्थिर उग्रतेचा लालबुंद डोळा वटारून पाहणारे पक्षी सगळीभर.
हार्डवायर्ड प्रेरणेनं जागा मिळेल तिथे घुसतात, एकमेकांवर चढतात.
फडफडतात.
जाळ्या ठोकून बंद केलेल्या निर्मम व्हरांड्यांवर
अभिमन्यूचा बिनडोक आवेश घेऊन पुन्हापुन्हा चढाया करतात.
घुसतात, फसतात.
उपाशी तडफडतात.
मरतात.
नव्या दिवशी नव्या जोमानं ट्रेन्स भरून टाकणाऱ्या,
स्मृतीच्या पेशी नसलेल्या प्रवाशांप्रमाणे
नव्या दिवशी पुन्हा नव्याने त्याच जागी चोचीत चोच घालून घुमतात.
दाणे टिपतात, अस्ताव्यस्त पोसतात.
जुगतात, वितात.
खातात, हगतात.
टूथपेस्ट थुंकून ठेवल्यासारखं दिसणारं पांढरंफेक शहर.
पक्ष्यांनी व्यापून टाकलं आहे होतंनव्हतं शहर.

बसमधला मागच्या खिडकीत बसलेला मुलगा

बसमधला मागच्या खिडकीत बसलेला मुलगा
बोलत असतो फोनवर
रात्रभर.
खुन्नसचं टोक हातात गच्च धरून खिडकीची काच मागेपुढे-मागेपुढे
करत राहताना,
जागेझोपेच्या सीमेवर,
कानांना घासून जात राहतात त्याच्या गुलुगुलु संभाषणाचे ओलसर काठ.
कलत्या सूर्याच्या साक्षीनं हक्काच्या मानेच्या पोकळीत डोकं खुपसून
आवेगानं शब्द आणि स्पर्श लुटू पाहणाऱ्या जोडप्यांच्या सोहळ्यांत
आरोग्यपूर्ण सुखवस्तू नजरांनी कालवलेले
जहरी सांस्कृतिक विटाळ
धुतले जातात हळूहळू.
तळ्यात उतरलेल्या झोपडपट्टीच्या काठावर
घोडे पार्क केल्याच्या थाटात बाइक्स बांधून
रुबाबात
ख्वाजा मेरे ख्वाजा ऐकणाऱ्या
पोरसवदा डोळ्यांच्या गढूळ कोंडाळ्यात बेगुमानपणे उमलत जाणारी आर्त शांतता
रुजत जाते ऐकणाऱ्याच्या मनातही.
पहाटेच्या गार वाऱ्यात
हळूच माघार घेते मागची खिडकी,
तेव्हा वळून एखादं दाणेदार हसू हातावर ठेवायचा मोह होत राहतो,
पण पेंगुळलेले डोळे मिटत असणार नुकते कुठे
दिवसाला भिडण्यापूर्वीच्या
तासाभरात.
अपरंपार अनाकलनीय मायेची एक विराट लाट भिजवून टाकते सगळी पहाट.
दिवस दौडू लागतो.

हाताला फुटलेल्या एका नव्या अवयवानं

हाताला फुटलेल्या एका नव्या अवयवानं बोलतो आम्ही आता

फुशारक्या मारतो, वाद घालतो, भांडतो

शिव्याशाप देतो तळतळून.

कितीही दूरवर पोचणार्‍या गप्पा मारतो दिवसरात्रीच्या कोणत्याही प्रहरी

प्रेमही करतो मनापासून.

एकच लहानशी अट

पलीकडच्या प्राण्यालाही असावं लागतं आमच्याच उत्क्रांतीच्या पायरीवर.

त्यालाही फुटलेला असला पाहिजे हा अवयव.

बस.

यंत्राला ऊर्जा लागते, तसं खावंप्यावंही लागतंच म्हणा.

संडासबिंडासलाही जावं लागतं

धुवायला, ओतायला पाणी लागतं.

पण ते सगळं असायचंच.

त्यात फार गुंतू नये, सब मोहमाया है...

अर्थात

काही बग्स आहेतच....

अजूनही क्वचित

दिवस सैल पडतो आणि तरीही पीळ जात नाही कपाळावरच्या आठ्यांतून.

थकवा अंगभर, डोळे तारवटून.

गादीवर टेकते पाठ, पण विसावत नाही सैलावून.

अंथरूण-पांघरूण

गादी, उशी.

व्हिक्सची बाटली

पंखा, एसी.

स्क्रीन्स चमकदार,

मेसेंजरव्हॉट्सअ‍ॅपफेसबुक बर्करार.

मिटतातही डोळे.

पण सुखाचा अस्फुट हुंकार उमटत नाही अंगांगातून.

कूस वळवत, घाम टिपत,

पंखा भर्र फिरवत...

काही केल्या नीज उतरत नाही पापण्यांआडून.

अशा वेळी पुन्हा नवा अवयव हातात घेतो आता

हाताला फुटलेल्या एका नव्या अवयवानं बोलतो आम्ही आता.

चोख शांततेचा एक नखभर तुकडा

चोख शांततेचा एक नखभर तुकडाही सापडत नाही आसमंतात
दिवसाच्या कुठल्याही प्रहरी.

एफेम जॉकीची अर्थहीन धेडगुजरी बकबक,
चिरडीला आलेल्या गाड्यांचे हॉर्न्स,

बसच्या पत्र्यावर जिवाच्या आकांताने थपडा मारत प्रवासी गोळा करणारा क्लीनर,
छातीचा ठोका चुकवणारी दीडदोन पुरुष उंचीची स्पीकर्सची भिंत,

‘अगला स्टेशन मुलुंड...’

‘रांडांना दारात हुबं र्‍हाऊन हवा खायाला पायजे...’

ढोलताशेलेझीम.

उरलंच थोडं अवकाश काही तुरळक सांदीफटींतून

आवाजानं न बरबटलेलं

चुकूनमाकून,

तर कुणीतरी घाईघाईनं हवेत सोडून दिलेली फिल्मी संगीताची एखादी सुरेल अश्लील पिचकारी.

जणू शिवीच देतो आहे कुणी अंगावर चालून येणार्‍या या भयाकारी राक्षसाला

अगतिकपणे

आईवरून.

निरवतेची तहान लागलीच कधी कुणाला,

तर उन्हाळ्यातल्या रात्री उत्तम.

दिवे जातात आणि उकाडा असह्य होऊन लोक एमेसीबीला फोन करत सुटतात,

त्याआधीची काही मिनिटं सर्वदूर शांतता असते आसमंतात.

सगळं काही आलबेल असल्याचं भासवणारे

पंख्यांचे भर्र आवाज

एसीच्या यंत्राचा गुरगुराट

फ्रीजचे अव्याहत हुंकार

टीव्हीच्या असंख्य च्यानेलांच्या व्हाईट नॉइजचं गिरमीट

कोमात गेलेलं असतं सगळं.

त्या वेळी छाती भरून मारता येतो एक दम.

फेफडों की बीमारी गेली खड्ड्यात.

पावसाच्या आवाजालाही जिथे असते

‘पूरा शहर पानी में’ची अव्याहत पार्श्वभूमी,

तिथे ओठाशी जळणार्‍या निखार्‍याचा अस्फुट चरचरीत आवाजच फक्त

निरवतेची लालकेशरी मुद्रा उमटवू शकतो मनावर,

हे कळत जातंच इथल्या प्रत्येकाला

कळत नकळत.